Patricia Helsby-Notting, uitvaartondernemer | Cordis uitvaart
“Blijf dicht bij jezelf. Laat je niet leiden door mensen die zeggen wat je wel of niet moet doen. Rouw is voor niemand hetzelfde.”
Een gesprek met Patricia Helsby-Notting, uitvaartondernemer, over persoonlijk afscheid nemen, rouw en genieten van de kleine dingen.
Over afscheid nemen praten we liever niet, terwijl het ons allemaal een keer te wachten staat. Daarom sprak ik Patricia, ze heeft haar eigen uitvaartonderneming Cordis Uitvaart. Ze doet dit werk inmiddels 12 jaar en zorgt ervoor dat een uitvaart past bij de persoon om wie het gaat. Over haar eigen weg naar dit vak, wat een afscheid echt persoonlijk maakt en wat dit werk haar heeft geleerd over het leven.
Het zaadje werd geplant door twee uitvaarten
De aanleiding was persoonlijk. Patricia maakte binnen haar eigen kring twee uitvaarten mee die niet méér van elkaar konden verschillen. De ene was warm en er was echt ruimte voor persoonlijke wensen. De andere voelde zo onpersoonlijk dat ze dacht: dit moet anders kunnen.
Met haar achtergrond in de hospitality zag ze genoeg ruimte voor verbetering en wilde ze een frisse wind door de branche laten waaien. Het duurde nog een paar jaar voordat ze die stap echt zette, maar het zaadje was geplant.
De familie is leidend
Voor Patricia volgt daar één vaste lijn uit: geen standaardwerk en geen protocollen waar een familie zich aan moet aanpassen. “Iedere familie is anders en daar kom ik open op af. Wat een familie wil, ook als het onmogelijk lijkt, ga ik proberen te faciliteren. Zolang het niet botst met de wet is er heel veel mogelijk.”
Wat maakt een afscheid persoonlijk?
Volgens Patricia draait het erom dat je de overledene herkent in wat er die dag gebeurt. Voor de één betekent dat een klein, ingetogen afscheid, want een groots afscheid zou geen recht doen aan die persoon. Iemand die midden in het sociale leven stond, met clubs en netwerken, past juist bij een afscheid waar veel mensen hun laatste eer komen bewijzen.
En dan zijn er de kleine details. Een fietshelm op de kist van iemand die graag fietste. Een bosje penselen in het bloemstuk voor iemand die schilderde. Kleine dingen, die veel zeggen.
Luisteren naar wat er nIEt gezegd wordt
Zo’n afscheid begint al bij de voordeur. “Mijn voelsprieten staan dan op ontvangen. Hoe ziet de tuin eruit? Hangen er foto’s van de familie? Heeft iemand een verzameling of staat er kunst?” Dat zijn de eerste aanknopingspunten voor haar vragen.
Wat ze vooral wil weten: wie was degene van wie we afscheid gaan nemen? Hoe stond die persoon in het leven en wat vond hij of zij belangrijk? Met die antwoorden gaan ze samen aan de slag met de locatie, de kist, mand of wade, de bloemen en het vervoer. Later volgen de foto’s, de muziek en de rituelen tijdens de ceremonie.
Het komt volgens haar neer op de juiste vragen stellen, goed luisteren en tussen de regels door horen wat er niet gezegd wordt.
Fotografie: Yvette Vlaar
“Ik word nog altijd geraakt”
Een enkel voorbeeld noemt ze niet, want wat haar raakt wisselt. Een kleinkind dat over opa vertelt. Een echtgenoot die breekt als hij op het scherm de foto ziet van het moment waarop hij zestig jaar geleden verliefd werd op zijn vrouw. Ouders die voor het laatst naar hun kindje kijken en een kusje geven voordat het mandje definitief dicht gaat.
Soms moet ze zichzelf even herpakken. Ze verbergt het niet. “Het is okay als mensen zien dat ik geraakt word. Ik ben ook maar een mens. Verdriet went nooit.” Nabestaanden waarderen dat juist: ze voelen dat ze met iemand te maken hebben die dichtbij staat en niet als een robot haar werk doet. En het moment dat het haar niet meer raakt, is voor haar het moment om iets anders te gaan doen.
Trends: eigen keuzes, buiten en duurzaam
Mensen durven steeds vaker hun eigen keuzes te maken en laten zich minder leiden door wat er hoort of gebruikelijk is. Een paar dingen die Patricia ziet:
Andere locaties. Een restaurant, café, sportclub, bedrijfspand of de eigen tuin. Dat voelt informeler dan een kerk of een aula, en er is minder tijdsdruk. Er is letterlijk meer ruimte voor de nabestaanden.
Natuurbegraven. De behoefte aan rust en ruimte groeit. Wie voor natuurbegraven kiest, trekt die groene lijn vaak door: een elektrische rouwauto, streekproducten bij de catering en geen grote bloemstukken.
De bloemenband. Veel mensen vinden het zonde van al die grote stukken voor één dag. Van de losse bloemen maakt Patricia achteraf troostboeketten, die de familie mee kan nemen of kan weggeven.
Zijdebloemen. Een rouwstuk van zijden bloemen wordt na de uitvaart herschikt tot een herinneringsboeket in een vaas naar keuze. Duurzaam en een blijvende herinnering.
Omgaan met emoties
Emoties horen erbij, maar je moet ze wel kunnen reguleren en ook weer loslaten. Thuis praat Patricia erover met haar man en kinderen. Ook op social media van zich afschrijven helpt, en ze hoopt daarmee anderen te inspireren. Voor ontspanning gaat ze wandelen met de hond, sporten of aan de slag in de tuin.
Wat nabestaanden achteraf zeggen
Het mooiste dat ze kan horen is dat een familie terugkijkend niets anders had willen doen. Dat ze het helemaal op hun eigen manier hebben gedaan en met een goed gevoel terugdenken aan een mooi afscheid. “Het verdriet en het gemis kan ik niet wegnemen. Maar ik hoop dat ze er altijd met een glimlach op terugkijken.”
Daarbij helpt het om mensen de ruimte te geven om er zelf iets van te maken of mee te helpen, bijvoorbeeld bij de laatste verzorging. Voor veel mensen is dat spannend en soms is een kleine aanmoediging nodig. Maar bijna altijd hoort ze achteraf: “Ik ben zo blij dat ik het gedaan heb.” Wie actief meewerkt aan het afscheid, kan er in een later stadium beter mee omgaan.
Wat zij mensen wil meegeven over rouw
“Blijf dicht bij jezelf. Laat je niet leiden door mensen die zeggen wat je wel of niet moet doen. Rouw is voor niemand hetzelfde.” Volgens Patricia is rouw geen kwestie van een plekje geven. Het gemis blijft, maar je kunt het verweven in je leven. Het is de andere kant van de medaille van houden van: zonder liefde geen gemis.
Voor haar stopt houden van ook niet bij de dood. Het gaat door, in een andere vorm. Iemand liefdevol in gedachten houden is ook houden van, net als een glimlach bij een mooie herinnering.
Haar eigen beeld daarbij: “Een hart heeft veel kamers. Sommige mensen wonen er nog bij je in het echt, anderen in je herinneringen. Het hart sluit niemand uit en vergeet niemand.”
Nadenken over je eigen afscheid, zonder dat het zwaar wordt
Ze geeft een tip: begin met muziek. Muziek bepaalt in grote mate de sfeer van een afscheid, maar komt vaak pas aan bod als sluitpost. Maak op een vrij moment gewoon een Spotify-lijst met nummers die iets voor jou betekenen en pas die in de jaren daarna aan.
Wil je er niet over praten, omdat het te zwaar voelt? Schrijf je keuzes dan in elk geval ergens op en zorg dat je dierbaren weten waar ze die kunnen vinden. Ook na een uitvaart waar je bent geweest, kun je zeggen: dit vond ik mooi, of juist: dit wil ik absoluut niet. Dat zijn ook keuzes.
De rol van de uitvaart in het rouwproces
Een uitvaart is volgens Patricia de afsluiting van een periode, vaak met veel zorgen en zorgen voor. Rollen verschuiven dan: een partner of kind wordt mantelzorger en er is minder ruimte voor de persoonlijke band. Het afscheid is het moment van omschakelen, het besef dat iemand er niet meer is. Soms komen dan oude trauma’s boven die aandacht vragen.
Tegelijk staat de uitvaart aan de basis van een nieuwe toekomst, waarin je nieuwe herinneringen maakt. Een afscheid dat bij de persoon paste en waar je zelf veel in kwijt kon, maakt het draaglijker. Op moeilijke momenten kun je er met een goed gevoel op terugkijken. Foto’s of een video-opname kunnen daarbij helpen.
Fotografie Yvette Vlaar
Na de uitvaart: als de stilte binnenkomt
De worstelingen verschillen: verdriet, maar soms ook vragen, woede of frustratie. Veel hangt af van de manier van overlijden: plotseling of na een lange periode, natuurlijk of door een ongeluk, geweld of zelfdoding. Daarbij gaat ook iedereen anders met emoties om.
Patricia’s advies: blijf in contact met de mensen om je heen. Vraag iemand om samen te wandelen, te koken of koffie te drinken in de tuin. Denk niet dat mensen vanzelf voor je klaarstaan, want “laat maar weten wat ik voor je kan doen” werkt meestal niet. Je moet vaak zelf op de deur kloppen, hoe moeilijk dat ook is. Het helpt als je eigen hobby’s en activiteiten hebt, los van je partner. Echtparen die echt alles samen doen, hebben het vaak extra zwaar als een van de twee wegvalt.
Wie vastloopt, kan altijd hulp vragen, bijvoorbeeld bij de huisarts. Een uitvaartverzorger kan ook doorverwijzen.
Kleine rituelen om iemand te blijven herinneren
Ook dat is persoonlijk. Een foto met een kaarsje, een bezoek aan het graf, praten tegen iemand die er niet meer is, de muziek luisteren die diegene mooi vond. Of iemands lievelingsrecept koken en mensen uitnodigen voor een maaltijd.
Voor Patricia zelf is het een ritueel om op reis altijd een kaarsje aan te steken in een kerk. En een hazelnootgebakje is voor haar onlosmakelijk verbonden met haar oma. Dat zit in de familie, en op oma’s uitvaart stond het dan ook bij de koffie, naast iets anders voor de niet-liefhebbers. Nog steeds denkt ze even aan oma bij elk hazelnootgebakje.
Verdergaan en blijven herinneren
Dat gaan hand in hand. In het begin denk je misschien bijna elk moment aan iemand, later verschuift dat. Soms komt het gemis onverwacht naar boven. Ook een nieuwe partner kan lastig zijn: je voelt je misschien schuldig, of de omgeving weet er niet goed mee om te gaan, of is juist heel blij voor je. Het hart heeft ruimte voor allemaal.
Wat dit werk haar leerde over het leven
Genieten! “Heel cliché, maar het is echt zo. We weten niet hoe lang we hier hebben.” Een kopje koffie in de ochtend op het terras terwijl de vogels fluiten. Samen koken op een vrije dag. Iets leuks doen met de kinderen dat ze zich echt gaan herinneren. De grote momenten zijn er maar een paar, van de kleine kun je een hele verzameling maken.
Mensen die bewust in het leven staan, maken volgens haar bij een uitvaart en daarna vaker keuzes die dicht bij henzelf staan, ook als die wat out-of-the-box zijn. Ze zijn minder bezig met wat anderen ervan vinden.
Twee dingen leerde ze door de verhalen van nabestaanden. Eén: geniet, want je weet niet hoe lang je hebt. Twee: je hoeft niet altijd sterk te zijn. Het kost kracht om je kwetsbaar op te stellen en hulp te vragen, en dat valt haar zelf niet altijd mee.
Een paar dingen om mee te nemen
Laat de waanzin even los. Doe dingen omdat je ze wilt, niet omdat het moet. Sporten was voor haar vroeger iets wat moest, nu gaat ze 3 à 4 keer per week naar de sportschool, omdat ze het leuk vindt.
Maak echt contact. Laat een keer je oordopjes en telefoon thuis, kijk om je heen en maak een praatje met een vreemde.
Blijf leren. Kennis opdoen en nieuwe vaardigheden ontwikkelen houdt je scherp. Ook na 12 jaar blijft ze zelf vernieuwen en openstaan voor nieuwe ontwikkelingen.
Vergeet de humor niet. Een dosis zelfspot houdt je met beide benen op de grond en maakt zelfs donkere momenten een beetje lichter.
Meer over Patricia Helsby-Notting en Cordis Uitvaart vind je op de website van Cordis Uitvaart.
